w

Choroby układu nerwowego i ich objawy. Jakie są najczęstsze?

Schorzenia układu nerwowego są groźne, gdyż dotyczą systemu, dzięki któremu każdy z nas utrzymuje łączność ze światem zewnętrznym i który nadzoruje i koordynuje każdą czynność życiową – od komórki, poprzez narząd, aż po całość funkcjonowania i reagowania organizmu. Czy dziś już wiemy, jak leczyć choroby układu nerwowego, aby nie zbierały śmiertelnego żniwa tak często, jak niegdyś?

Choroby układu nerwowego człowieka to trudne i kosztowne w leczeniu schorzenia. Mogą powodować znaczny spadek jakości życia – nie tylko u chorego, ale również u jego opiekunów i bliskich. Dzieje się tak, gdyż niedomagania ze strony układu nerwowego silnie wpływają na odbieranie bodźców fizycznych, a także mogą prowadzić do zaburzeń w sferze psychicznej.

Co to są choroby układu nerwowego?

Chcąc udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czym są choroby układu nerwowego, należałoby powiedzieć, że są to organiczne schorzenia i dysfunkcje, które dotykają wybrane lub wszystkie elementy składowe systemu nerwowego, a więc mózg, pień mózgowy, zwoje nerwowe i nerwy obwodowe. Mogą one dawać objawy fizyczne i/lub psychiczne. Jeśli objawiają się zaburzeniami psychicznymi, potocznie określa się je często jako choroby nerwowe, natomiast o przypadłościach dających objawy fizyczne w obrębie układu nerwowego mówi się, że są to choroby neurologiczne.

Schorzenia układu nerwowego mogą dotyczyć:

  • ośrodkowego układu nerwowego, czyli mózgu, pnia mózgu i/lub rdzenia kręgowego;
  • obwodowego układu nerwowego, czyli zwojów nerwowych i nerwów działających w układzie somatycznym (to dzięki nim czujemy i świadomie reagujemy) oraz w układzie autonomicznym – współczulnym lub przywspółczulnym (dzięki tym nerwom bez udziału naszej świadomości i woli dzieje się wiele, np. wydzielane są soki trawienne, regulowana jest perystaltyka jelit, bije serce);
  • zakończeń nerwowych – to najdelikatniejsze struktury systemu nerwowego stanowiące łączniki między systemem nerwowym a resztą tkanek.

Jakie są choroby układu nerwowego?

Udar, zapalenie czy wstrząs mózgu, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, zapalenie opon mózgowych to najczęstsze choroby układu nerwowego. Ale są też mniej znane schorzenia neurologiczne, np. kiła układu nerwowego czy drżączka poraźna.

Choroby układu nerwowego mogą być:

Wrodzone lub nabyte

Część wrodzonych schorzeń układu nerwowego może wynikać z uszkodzeń DNA, a niektóre są rezultatem zakłócenia rozwoju płodu spowodowanego np. brakiem lub niedoborem witamin (np. kiedy w organizmie przyszłej mamy brakuje kwasu foliowego, mogą pojawić się wady cewy nerwowej u płodu). Wady nabyte mogą powstać podczas porodu (np. porażenie mózgu) lub w dowolnym okresie życia.

Pierwotne lub wtórne

Te pierwsze wynikają z wpływu czynników patogennych lub szkodliwych działających bezpośrednio na mózg lub nerwy, natomiast schorzenia wtórne to rezultat powikłań chorób nie atakujących bezpośrednio struktur systemu nerwowego, lecz przyczyniających się np. do spowolnienia pracy mózgu czy zmian degeneracyjnych w obwodowym układzie nerwowym.

Niektóre choroby neurologiczne są śmiertelne – śmierć może dotknąć na początku życia (płód, noworodka, niemowlę lub dziecko), w wieku dojrzałym (np. wskutek udaru mózgu) lub w jesieni życia (np. choroba Alzheimera).

Jakie są przyczyny chorób układu nerwowego?

Przyczynami schorzeń neurologicznych mogą być:

  1. czynniki fizyczne lub chemiczne uszkadzające mózg lub nerwy, dostarczane doustnie lub drogą oddechową, np. alkohol, szkodliwe opary rtęci;
  2. drobnoustroje lub nieożywione czynniki biologiczne: bakterie, grzyby, wirusy, pierwotniaki, priony1;
  3. nieprawidłowości rozwojowe związane z błędami w odczycie lub strukturze DNA płodu, lub przyjmowanymi w ciąży przez przyszłą matkę lekami, alkoholem czy narkotykami, albo też spowodowane zakażeniem okołoporodowym (np. wirusem opryszczki);
  4. schorzenia ogólnoustrojowe, np. cukrzyca, miażdżyca, nadciśnienie – ich powikłania dotykać mogą nerwy lub wpływać znacząco na pracę mózgu;
  5. wiek, styl życia, uprawiane sporty lub praca zawodowa – powodem może być nawet długotrwały niedobór albo brak snu.

Tak duża różnorodność przyczyn mogących spowodować schorzenia neurologiczne tłumaczy, dlaczego choroby te mogą objawiać się rozmaitymi symptomami, które nieraz bardzo trudno skojarzyć z systemem nerwowym.

Jakie są objawy choroby układu nerwowego?

Schorzenia układu nerwowego mają różne pochodzenie i charakter. Objawy, które im towarzyszą, mogą być bardzo różnorodne – swoiste i nieswoiste.

  • Zaburzenia w odczuwaniu bodźców i w reagowaniu na nie (np. mrowienie, nerwobóle, brak czucia, nieprawidłowe czucie) – dotyczą schorzeń, wskutek których dochodzi do uszkodzeń w zakończeniach nerwowych lub na drodze przekazywania impulsu nerwowego oraz wynikłych z urazu (np. uszkodzenie nerwu podczas zabiegu medycznego). Uszkodzenia te mogą dotykać ciał komórek nerwowych lub łączących je włókien nerwowych.
  • Objawy ogólne, takie jak splątanie, rozkojarzenie, senność, dreszcze, gorączka, konwulsje, drżenie, sztywność karku, wzmożone napięcie lub słabość mięśni – takie symptomy towarzyszą m.in. infekcyjnym chorobom mózgu.
  • Obrzęk mózgu, krwotok lub zaburzenia krążenia mózgowo-rdzeniowego (widoczne w badaniu obrazowym), utrata lub zaniki pamięci – to rezultaty uszkodzenia pierwotnego lub wtórnego mózgu, które najczęściej powstaje wskutek urazu2.
  • Trudności z poruszaniu się, niedowłady, porażenia, bóle w różnych częściach ciała, zaburzenia widzenia – mogą towarzyszyć udarowi mózgu, nowotworom3 lub chorobom infekcyjnym układu nerwowego.
  • Ślinotok, nudności, halucynacje, agresja, huśtawka nastroju, świąd, nietrzymanie moczu, kretynizm, wesołkowatość, zmiany osobowości – mogą wskazywać na zmiany degeneracyjne w mózgu lub wpływ czynnika zakaźnego.

Choroby układu nerwowego u dzieci

Choć coraz skuteczniej i trafniej diagnozuje się schorzenia neurologiczne u dzieci, nadal problem ten pozostaje poważnym wyzwaniem tak dla rodziców i dla personelu medycznego. Z prostego powodu: dziecko, szczególnie niemowlę, nie potrafi zakomunikować, co, gdzie i jak je boli, jak się czuje. Nie umie też dokonać trafnej oceny samopoczucia. Z tego powodu dzieci, a szczególnie niemowlęta, należy bacznie obserwować pod kątem tego, jak i czy reagują na określone bodźce, podane leki czy zastosowane leczenie.

Szczególnie czujnym trzeba być, kiedy wiemy, że małe dziecko lub niemowlę miało kontakt z czynnikami, które mogą atakować układ nerwowy, doznało urazu w obrębie głowy lub ma tendencje do występowania stanów padaczkowych4, np. przy wysokiej gorączce. Jeżeli cokolwiek zaniepokoi w zachowaniu lub wyglądzie malca, należy natychmiast zgłosić się do lekarza. Do niezwłocznego działania powinny skłonić wszelkie nietypowe symptomy, takie jak: wysoka gorączka, drgawki, wypukłe i szybko tętniące ciemiączko, sztywność lub wiotkość ciała dziecka, nadwrażliwość na bodźce lub brak reakcji, otępienie, senność lub silne pobudzenie, płacz z niewidomego powodu, niezrozumiałe, dziwne zachowanie, majaczenie.

Jak leczyć choroby układu nerwowego?

Leczenie chorób układu nerwowego jest możliwe, ale istnieją pewne ograniczenia, których na razie medycyna nie potrafi pokonać. Dotyczy to m.in. schorzeń przebiegających z degeneracją lub zniszczeniem tkanki nerwowej, oraz infekcyjnych chorób o ostrym przebiegu. W pierwszym przypadku wiązane jest to z faktem, że tkanka nerwowa ma ograniczone możliwości regeneracji. Wprawdzie możliwe jest wytwarzanie nowych połączeń nerwowych i nawet mózg cechuje się swoistą neuroplastycznością5, niemniej jednak odbudowa uszkodzonych lub utraconych struktur tkanki nerwowej nie jest tak skuteczna, jak w przypadku innych rodzajów tkanek ludzkiego ciała.
Choroby infekcyjne układu nerwowego są z kolei poważnym wyzwaniem z powodu braku lub nieskuteczności stosowanych leków. Przykładem jest wścieklizna, na którą nie znamy żadnego lekarstwa. – poza podaną jak najszybciej antytoksyną i serią szczepień zastosowanych po ukąszeniu przez zarażone wirusem zwierzę.

W terapii chorób układu nerwowego wykorzystuje się:

  • preparaty – środki przeciwbólowe, antybiotyki, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe, wzmacniające odporność i witaminizujące;
  • leczenie zabiegowe, np. przy ropniu mózgu, oraz radio- i chemioterapię w chorobach nowotworowych;
  • fizjoterapię – jest szczególnie przydatna w rehabilitacji po udarach, urazach, przy porażeniach mózgowych;
  • metody niekonwencjonalne, np. akupunkturę, refleksoterapię.

Jak zapobiegać chorobom układu nerwowego?

Schorzenia układu nerwowego można leczyć, ale też można niektórym zapobiegać. Przed chorobami układu nerwowego można zabezpieczyć się poprzez:

  • unikanie sytuacji, w których może dojść do urazu lub zainfekowania czynnikiem zakaźnym, czyli: jeździmy na rowerze w kaskach, przed pójściem do lasu spryskujemy się preparatem odstraszającym kleszcze, a po spacerze dokładnie sprawdzamy ciało;
  • dobre nawyki podczas codziennych zajęć i w pracy zawodowej, np. unikamy wdychania oparów szkodliwych związków chemicznych;
  • unikanie alkoholu, narkotyków i leków – dotyczy to szczególnie kobiet w ciąży;
  • prowadzenie zdrowego stylu życia z naciskiem na korzyści długoterminowe, np. trenowanie umysłu i ciała, sięganie po naturalne produkty żywnościowe, odpowiednio długi czas snu.

Układ nerwowy regeneruje się najwolniej ze wszystkich systemów ciała. Lepiej zatem zapobiegać jego schorzeniom, niż leczyć je i rehabilitować to, co ocalało po przebytej chorobie.

Choroby układu nerwowego i ich objawy. Jakie są najczęstsze?
Ocena: 4.3
Oddane głosy: 4

Źródła:

[1] http://www.czytelniamedyczna.pl/681,gabczaste-encefalopatie-strzezmy-sie.html
[2] http://www.czytelniamedyczna.pl/687,urazy-czaszkowomozgowe-czesc-i.html
[3] http://www.czytelniamedyczna.pl/1299,podstawy-patofizjologii-i-diagnostyki-bolow-nowotworowych-zespoly-bolowe-najczes.html
[4] http://www.czytelniamedyczna.pl/2688,udar-mozgu-i-stan-padaczkowy-neurologiczne-stany-zagrozenia-zycia.html
[5] http://fundacjarozwojunauki.pl/res/Tom1/Nauka%20swiatowa%20i%20polska[1].Rozdzial%2009.pdf

Komentarze i opinie

Dodaj komentarz

Imbir na stawy i reumatyzm

Imbir na stawy i reumatyzm. Mikstury, okłady i nalewki

Bursztyn w leczeniu niedoczynności i nadczynności tarczycy

Bursztyn w leczeniu choroby tarczycy